Artykuły

Środa, 16 Listopad 2011

     Dodatkowe obowiązki, prywatne dane, praca na dworze, pracownicy młodociani
     W dzisiejszym materiale chciałbym podzielić się z Państwem problemami, które były mi zgłaszane w ciągu ostatnich kilku miesięcy, w trakcie moich dyżurów w redakcji Pałuk. Wybrałem najciekawsze. Liczę na to, że przydadzą się one pracodawcom i pracownikom.
     Pytanie:
     Jestem zatrudniona na stanowisku x, ale mój pracodawca co chwila przydziela mi dodatkowe obowiązki, które nie wynikają z rodzaju pracy, który został określony w umowie o pracę. Czy w ogóle można wykonywać różne rodzaje pracy w ramach tej samej umowy?
     Odpowiedź:
     Nie ma przeszkód formalno-prawnych, aby wykonywać na podstawie jednego stosunku pracy różne obowiązki. Konieczne jest jednak określenie tych rodzajów w umowie o pracę. Jeśli tego nie dokonano, a więc w umowie o pracę wskazano tylko jeden rodzaj pracy, prawo wprowadza ograniczenia w powierzaniu pracownikowi obowiązków wykraczających poza umówiony rodzaj pracy. W trakcie trwania umowy pracodawca może zmienić rodzaj pracy czasowo, bądź na stałe. Czasowo – ma prawo powierzyć pracownikowi inny rodzaju pracy,  jednak na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w roku kalendarzowym. Ponadto musi to być zgodne z kwalifikacjami pracownika i nie może powodować obniżenia wynagrodzenia. W przypadku, gdyby pracodawca chciał jednostronnie zmienić warunki pracy – na stałe - wymagane jest wówczas wypowiedzenie zmieniające (art. 42 kodeksu pracy). Reguły dotyczące wypowiedzenia zmieniającego, jak i też czasowego powierzenie innej pracy nie dotyczą sytuacji, gdy zmiana rodzaju pracy dokonana została nie jednostronnie, ale w porozumieniu z pracownikiem.
     Pytanie:
     Mój pracodawca żąda, abym podał mu mój numer telefonu i adres e-mail. Czy jest to zgodne z prawem? Jakie w ogóle informacje muszę przedstawić pracodawcy?
     Odpowiedź:
     Zgodnie z art. 221 § 1 - 5 kodeksu pracy pracodawca ma prawo żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania danych osobowych obejmujących:  
     1) imię (imiona) i nazwisko,  
     2) imiona rodziców,  
     3) datę urodzenia,  
     4) miejsce zamieszkania (adres do korespondencji),  
     5) wykształcenie,  
     6) przebieg dotychczasowego zatrudnienia.  
     Niezależnie od tych danych pracodawca ma prawo żądać od pracownika także podania innych danych osobowych pracownika, a także imion i nazwisk oraz dat urodzenia dzieci pracownika, jeżeli podanie takich danych jest konieczne ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych uprawnień przewidzianych w prawie pracy, numeru PESEL pracownika nadanego przez Rządowe Centrum Informatyczne Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (RCI PESEL).  
     Udostępnienie pracodawcy danych osobowych następuje w formie oświadczenia osoby, której one dotyczą. Pracodawca ma prawo żądać udokumentowania wyżej wymienionych danych. Pracodawca może żądać również podania innych danych osobowych niż określone wyżej, jeżeli obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów.  
     Powszechne przepisy prawa pracy nie regulują problematyki żądania przez pracodawcę numeru telefonu pracownika i adresu e-mail. W świetle powyższego odmowa podania przez pracownika jego prywatnego numeru telefonu oraz adresu e-mail nie powinna wywoływać dla pracownika ujemnych skutków prawnych. Nie jest wykluczone, iż takie warunki mogą stanowić części umowy o pracę, ale wówczas winny być rozstrzygane zgodnie z wolą stron.
     Pytanie:
     Mój charakter pracy powoduje, że praktycznie cały czas wykonuję pracę na dworze. Najtrudniej jest, jak przychodzi okres jesienno-zimowy. Czy pracodawca powinien nam zapewnić jakieś możliwości ogrzania się?
     Odpowiedź:
     Przy pracach wykonywanych na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych pomieszczeniach należy zapewnić pracownikom w pobliżu miejsc pracy pomieszczenia umożliwiające im schronienie się przed opadami atmosferycznymi, ogrzanie się oraz zmianę odzieży. Pomieszczenia te powinny być zaopatrzone w urządzenia do podgrzewania posiłków.
     W pomieszczeniach do ogrzewania się pracowników powinna być zapewniona temperatura co najmniej 16 °C (289 K), a na każdego pracownika najliczniejszej zmiany powinno przypadać co najmniej 0,1 m2 powierzchni, przy czym całkowita powierzchnia pomieszczenia nie może być mniejsza niż 8 m2. W razie gdy ze względu na rodzaje prac wykonywanych na otwartej przestrzeni w okresie zimowym nie jest możliwe zapewnienie pomieszczeń, należy zapewnić pracownikom w pobliżu miejsca ich pracy odpowiednio urządzone źródła ciepła, przy zachowaniu wymagań ochrony przeciwpożarowej (§ 44 zał. nr 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy).
     Pytanie:
     Zatrudniam dwóch pracowników młodocianych. Umowy o pracę zostały zawarte na czas nieokreślony, ale koniec nauki zawodu został określony na 31.08.2012. Jakie mam obowiązki, jako pracodawca, po zakończeniu przez młodocianych nauki zawodu?
     Odpowiedź:
     Wskazanie samej daty zakończenia nauki zawodu ma charakter jedynie informacyjny, a z drugiej strony wyznacza jakby granicę czasową, w której młodociany powinien się zmieścić – zdając poprawnie egzamin końcowy. Zgodnie z § 11. ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania - nauka zawodu młodocianego kończy się egzaminem. Oznacza to, iż zdanie egzaminu powoduje jednocześnie zmianę dotychczasowego statusu pracownika młodocianego. Cel nauki zawodu zostaje bowiem osiągnięty z momentem zdania egzaminu. Od tej chwili należy zaproponować pracownikowi nowe warunki pracy i płacy. Stosuje się również w tym przypadku przepisy o minimalnym wynagrodzeniu. Częstym błędem, jaki popełniają w tym momencie pracodawcy, jest wystawianie świadectw pracy młodocianym, którzy ukończyli naukę zawodu. Mogą tak robić, jeśli zawarli z młodocianymi umowy o pracę na czas określony (na czas trwania nauki zawodu). W przypadku zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony - koniec nauki zawodu nie oznacza końca trwania stosunku pracy.

Nadinspektor
Krzysztof Krzemień