Artykuły

Środa, 30 Listopad 2011

     Edukacja - czyli kropla drąży skałę
     Często wiele czynności wykonujemy automatycznie, nie zastanawiając się nad nimi. Tak jest również w sferze naszej aktywności konsumenckiej. Nie zdajemy sobie sprawy, że niektóre nasze zachowania i działania,  a także zaniechania, mogą być dla nas niekorzystne. Dlatego tak ważna jest edukacja - zarówno dorosłych, jak i najmłodszych konsumentów.
     W poprzednim artykule pt. „Gość w dom, Bóg w dom…” poświęconym bezpiecznemu kupowaniu  poza lokalem przedsiębiorstwa, który ukazał się w 43 numerze „Pałuk” z 27 października 2011 r., pisałam m.in. o ufności, jaką większość z nas darzy sprzedawców, usługodawców, akwizytorów. Wierzymy w to, co nam mówią, bo traktujemy ich jako profesjonalistów, którzy zajmując się zawodowo działalnością handlową, znają swoje obowiązki i nasze prawa. Tak powinno być, ale niestety nie zawsze tak jest.
     Doświadczenie wynikające z kontaktów z konsumentami oraz przedsiębiorcami uprawnia mnie do stwierdzenia, że często wielu z nich nie tylko brakuje wiedzy o prawach oraz obowiązkach, ale także, tym drugim, dobrych kupieckich obyczajów. Nie oznacza to oczywiście, że wśród konsumentów nie ma osób przekraczających subtelną granicę pomiędzy korzystaniem z prawa a jego naginaniem. Wydaje się jednak, że nie wszyscy  przedsiębiorcy  rozumieją, że podmiotem na rynku, dzięki któremu funkcjonują, jest konsument. To do niego należy wybór u kogo chce dokonać zakupu. Handlowcom powinno zależeć, aby konsument był zadowolony z ich usługi, z jakości towaru, z wnikliwego i rzetelnego informowania o jego cechach, życzliwej obsługi, a także uprzejmego i merytorycznego rozpatrywania reklamacji. Każdy zadowolony klient, to potencjalnie kilku następnych klientów, natomiast każdy niezadowolony, to gwarancja nawet  kilkunastu utraconych klientów i tworzenie rynku dla konkurencji, np. sieci handlowych.
     Nierzadko przedsiębiorcy nie mają podstawowej wiedzy na temat swoich obowiązków wynikających, m. in. z ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. W  sporach z konsumentami używają sformułowania „Ja tego nie produkowałem”, zapominając o konstrukcji odpowiedzialności sprzedawcy opartej na zasadzie ryzyka. Często, pomimo wyraźnego skierowania przez konsumenta roszczenia do sprzedawcy, kieruje on reklamację towaru na podstawie gwarancji do producenta, bezprawnie ograniczając prawo wyboru trybu reklamacyjnego. Co jest tego powodem? Czy to wynik nieznajomości prawa, czy źle rozumiany interes ekonomiczny?
     Jest w tym niestety trochę naszej - konsumentów winy, gdyż nie znamy swoich praw. Pomimo coraz bardziej prokonsumenckiego prawa ułatwiającego dochodzenie roszczeń (np. cywilne postępowanie uproszczone), działań uprawnionych organów zmierzających do dyscyplinowania nieuczciwych przedsiębiorców i ograniczania ich niekonsumenckich zachowań oraz istnienia instytucji udzielających porad i pomocy, nic nie zwalnia nas - konsumentów od konieczności wkładania wysiłku (w miarę swojej wiedzy i umiejętności) w dbanie o własne interesy, myślenia o ewentualnych konsekwencjach swoich, często pochopnych, decyzji. Ważnym zadaniem w zakresie  edukacji konsumentów powinno być więc nie tylko mówienie o prawach konsumenta, ale również uświadamianie konsumentowi, w jaki sposób on sam może uniknąć problemów.
     Edukacja konsumencka powinna być wprowadzona do szkolnych programów nauczania – taki obowiązek wynika zresztą z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nieliczne, z natury rzeczy, spotkania Rzecznika Konsumentów w szkołach nie są jednak w stanie zapewnić uczniom wystarczającego poziomu wiedzy. A może? Przecież kropla drąży skałę.

Izabela Gronet
Powiatowy Rzecznik Konsumentów
Żnin, ul. Potockiego 1
tel. 52-30-31-100 w. 14
konsument@znin.pl