Artykuły

Wtorek, 13 Grudzień 2011

Pododdział powstańców wielkopolskich w kompanii żnińskiej. Zdjęcie wykonano w Łabiszynie po drugim oswobodzeniu Żnina, prawdopodobnie w okresie od 12 do 15 stycznia 1919 r. Na zdjęciu rozpoznano żnińskich powstańców: pierwszy z lewej - Kazimierz Woźniak, trzeci od lewej (siedzi) - Władysław Andrzejewski, w furtce stoi Bauza (nieznanego imienia).          fot. ze zbiorów    Muzeum Ziemi Pałuckiej

Żnin, rocznica, powstanie wielkopolskie, arcybiskup
     Z arcybiskupem
     W sobotę w Żninie odbędą się uroczystości związane z 85. rocznicą wybuchu powstania wielkopolskiego. W tym roku będą one miały charakter wojewódzki i dlatego mszę świętą celebrował będzie arcybiskup Henryk Muszyński.

Medal upamiętniający pierwszego dowódcę powstania Stanisława Taczaka    fot. Remigiusz Konieczka

     Powstanie wielkopolskie, które rozpoczęło się 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu, było już piątym powstaniem, jakie ludność polska zamieszkująca Wielkopolskę skierowała przeciw zaborcy pruskiemu. Poprzednie, to z czasu Wiosny Ludów (1848 r.), zakończyło się klęską, represjami i coraz silniejszą walką z polskością. Dopiero wybuch Wielkiej Wojny, jak nazywali ją ówcześni, spowodował przywrócenie nadziei na odzyskania niepodległości. W grudniu 1918 r. sytuacja na ziemiach polskich była nietypowa, bowiem na terenie dawnego zaboru rosyjskiego i austriackiego już funkcjonowało odrodzone państwo polskie, a Pomorze, Wielkopolska i Śląsk nadal mogły tylko marzyć o wolności. Co nie znaczy, że Polacy byli bierni w dążeniach do odzyskania wolności. Z chwilą wybuchu rewolucji listopadowej w Niemczech, która zmusiła cesarza Wilhema II do opuszczenia Rzeszy w całym kraju tworzyły się Rady Robotnicze i Żołnierskie. W Poznaniu z upływem czasu w radach przewagę zaczęli mieć Polacy, powstała Służba Straży i Bezpieczeństwa - także w większości polska. Ta sytuacja spowodowała, że przyjazd 26 grudnia 1918 r. Ignacego Paderewskiego z Gdańska, który jechał do Warszawy pogodzić skłócone partie polityczne i stanąć na czele rządu, była pretekstem do rozpoczęcia walki.
     Poznań był wolny po kilku dniach walki, a samo powstanie już po dwóch dniach rozszerzyło się na całą Wielkopolskę. W noc sylwestrową 31 grudnia 1918 r. została oswobodzona Kcynia, a następnego dnia Żnin. Później wyzwolono Szubin, Barcin i Łabiszyn. Niestety, po przegranej bitwie pod Szubinem 8 stycznia 1919 r. Niemcy ponownie wkroczyli do Żnina i Szubina, i dopiero bitwy pod Żninem i Szubinem z 11 stycznia pozwoliły na trwałe wyzwolić te dwa miasta. Na Pałukach walki trwały jeszcze przez pół roku. Podpisanie rozejmu w Trewirze 16 lutego 1919 r. wcale ich nie przerwało. Jeszcze w czerwcu stoczono bitwę o przeprawę na Noteci koło Zamościa. Tak naprawdę walki całkowicie wygasły po podpisaniu przez Niemców traktatu pokojowego w Wersalu 28 czerwca 1919 r.

Medal upamiętniający 70. rocznicę wybuchu powstania wielkopolskiego     fot. Remigiusz Konieczka

     Już w listopadzie delegacja ze starostą Zbigniewem Jaszczukiem i wiceburmistrzem Żnina Jarosławem Jaworskim udała się do Gniezna, aby zaprosić do Żnina Metropolitę Gnieźnieńskiego arcybiskupa Henryka Muszyńskiego. Do Żnina przyjedzie także wojewoda kujawsko-pomorski Romuald Kosieniak.
     Uroczystość odbędzie się w sobotę 10 stycznia 2004 r. i rozpocznie się mszą świętą o godzinie 10:00. Po niej uczestnicy przejdą pod obelisk upamiętniający powstanie wielkopolskie, który znajduje się na boisku Zespołu Publicznych Szkół nr 1. Tam zostaną złożone kwiaty i wygłoszone okolicznościowe przemówienia. Następnie wojewoda wraz z księdzem arcybiskupem oddalą się na żnińską nekropolię, aby złożyć wiązanki przed grobem powstańców. W międzyczasie delegacje (później także ksiądz arcybiskup i wojewoda) przejdą do Żnińskiego Domu Kultury na część artystyczną, która rozpocznie się o godzinie 12:00, przygotowaną przez uczniów Publicznego Gimnazjum nr 3 pod kierunkiem nauczycielek: Joanny Mazurek i Beaty Różańskiej.
     Obchodom towarzyszyć będzie wystawa w Muzeum Ziemi Pałuckiej. Pokazane zostaną fotografie z czasów powstania i z obchodów rocznicowych na przestrzenie 80 lat. Medale, okolicznościowe odznaczenia oraz dokumenty na wystawę przekazał Zbigniew Zwierzykowski. Wśród medali znajdą się między innymi medale rocznicowe oraz przedstawiające dowódców powstania: Stanisława Taczaka i Józefa Dowbora-Muśnickiego. Wystawiony zostanie mundur powstańczy, należący do powstańca Franciszka Sobczaka.

Remigiusz Konieczka
Pałuki nr 621 (2/2004)