(druk sejmowy nr 734) z dnia 26 czerwca 2006 r.

 

I. Obowiązujący stan prawny

 Art. 19 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług określa momenty powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT. Wskazuje on, kiedy powstaje obowiązek podatkowy. Obok zasad ogólnych wprowadza szczególny moment powstania obowiązku podatkowego dotyczy m.in. dostawy (sprzedaży) prasy i książek.

 Zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, obowiązek podatkowy w podatku VAT dla prasy i książek powstaje z chwilą wystawienia faktury lub otrzymania zapłaty z tytułu dostawy gazet, magazynów, czasopism (PKWiU 22.12 i 22.13) oraz książek (PKWiU ex 22.11) - z wyłączeniem książek adresowych o zasięgu krajowym, regionalnym i lokalnym, książek telefonicznych, teleksów i telefaksów (PKWiU 22.11.20-60.10), nut, map i ulotek, nie później jednak niż 60 dnia, licząc od dnia wydania tych towarów; jeżeli jednak umowa przewiduje rozliczenie zwrotów wydawnictw, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury dokumentującej faktyczną dostawę, nie później jednak niż po upływie 120 dni, licząc od pierwszego dnia wydania tych wydawnictw.

Przepis ten opublikowany został po raz pierwszy w rozporządzeniu Ministra Finansów z 8 sty­cznia 1993 r., a od dnia 1 stycznia 2003 r. został wprowadzony do tekstu ustawy VAT. W wyniku prac legislacyjnych, w których uczestniczyli m.in. reprezentanci środowiska wydawców prasy, książek oraz kolporterów przy udziale przedstawicieli resortu kultury, wypracowane wówczas stanowisko uwzględniało postulaty związane z sytuacją na rynku wydawniczym, jego specyficznymi warunkami oraz zwyczajami handlowymi, a także rolę prasy i książki w kulturze narodowej.

Do zalet obowiązującego stanu prawnego należy:
1)      dostosowanie obowiązujących przepisów o podatku od towarów i usług do warunków obrotu oraz zwyczajów handlowych stosowanych powszechnie w zakresie sprzedaży przez wydawców prasy i książek,
2)      opodatkowanie faktycznie osiąganego przez wydawców obrotu, którego wielkość jest znana dopiero po uwzględnieniu zwrotów niesprzedanych egzemplarzy,
3)      zgodność przepisów z regulacjami prawa Unii Europejskiej
4)      upowszechnienie dostępu do prasy i książki,
5)      optymalna sprzedaż wydawnictw,
6)      równy dostęp do rynku sprzedaży dla tytułów „misyjnych” jak i „komercyjnych”, utrzymanie różnorodności tytułów oraz zapewnienie gwarancji pluralizmu mediów.    

II. Projektowana zmiana

Projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług (druk sejmowy 734) zakłada likwidację przedmiotowego szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego oraz poddanie sprzedaży gazet i książek zasadom ogólnym. Zgodnie z nową treścią art. 19 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., obowiązek podatkowy z tytułu dostawy prasy lub książek ma powstawać w chwili wydania towaru sprzedawcy, nie później niż z dniem wystawienia faktury (art. l pkt 7 projektu z dnia 26 czerwca 2006 r.), przy obowiązku wystawienia faktury w ciągu 7 dni od dnia wydania towarów.

Ustalanie momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu sprzedaży prasy i książek według powołanej wyżej zasady ogólnej będzie miało negatywne skutki dla działalności wydawców, a także kultury narodowej. Przedmiotowa zmiana stworzy również nowe możliwości nadużyć podatkowych, ze szkodą dla dochodów budżetu państwa.

Negatywne skutki ewentualnego wprowadzenia w życie projektowanych zmian będą wielopłaszczyznowe, to jest:

1) są niedostosowane do powszechnych zwyczajów handlowych obowiązujących w zakresie zasad sprzedaży prasy i książek przez wydawców oraz kolporterów - nie uwzględniają specyfiki związanej z ich sprzedażą, która utrzymuje prawo do zwrotu niesprzedanych egzemplarzy w ciągu określonego w umowie okresu czasu (nie dłuższego jednak niż 120 dni).

2) wydawcy, przy miesięcznym rozliczeniu będą zobowiązani do rozpoznawania obowiązku podatkowego i zapłaty podatku VAT w momencie wydania (dostawy) nakładów wydawnictw i wystawienia faktury (termin 7 dni) od wartości całego nakładu, łącznie z tymi egzemplarzami, które nie zostaną sprzedane. W konsekwencji faktycznie opodatkowany podatkiem VAT będzie obrót „wirtualny", w rzeczywistości nie istniejący. Oznacza to faktyczne kredytowanie Skarbu Państwa przez wydawców i kolporterów i obciążenie ich zbędnymi obowiązkami biurokratycznymi, związanymi z systemową spiralą wystawiania faktur korygujących i odpowiednich ciągłych zmian w deklaracjach podatkowych. Proponowane przez ustawę (art. 99) kwartalne rozliczenie podatkowe jest w dalszym ciągu mniej korzystne od obowiązującego systemu.

3) projektowana zmiana wywoła istotne negatywne skutki także na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z zaliczeniem do przychodu wartości dostarczonego do sprzedaży nakładu łącznie z przyszłymi zwrotami. Zawyżenie wartości sprzedaży o wartość zwrotów wywoła zwiększenie dochodu, który będzie musiał być korygowany o wartość zwrotów (niesprzedanych egzemplarzy), z uwzględnieniem przepisów podatkowych. Podobnie jak w przypadku podatku VAT, że również na gruncie obu podatków dochodowych powstanie negatywne i niczym nieuzasadnione zjawisko dalszego kredytowania Skarbu Państwa przez wydawców i kolporterów.

4) Wydawcy, kolporterzy i sprzedawcy będą zobowiązani do ciągłego korygowania faktur dostawy oraz podatku dochodowego, za każdym razem po dokonaniu zwrotu niesprzedanej prasy i/lub książek i rozliczeniu ich sprzedaży. Przysporzy to im – a także urzędom skarbowym - niepotrzebnej i bezproduktywnej pracy, obciąży dodatkowymi zbędnymi obowiązkami ewidencyjno-dokumentacyjnymi. Oczywiste jest, że spowoduje to wzrost kosztów prowadzonej działalności. O skali problemu nich świadczy to, że w Polsce jest około 30 kolporterów, z których najwięksi współpracują z około 1.500 wydawcami prasy, a sprzedaż prowadzona jest przez ponad 75.000 punktów sprzedaży. Codziennie do sprzedaży wprowadza się od 70 do 120 tytułów prasowych. Likwidacja szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego spowoduje na każdym szczeblu obrotu (wydawca - kolporter, wydawca - sprzedawca, kolporter - sprzedawca) co najmniej dwukrotny dla wydawców, a u kolporterów co najmniej sześcio-ośmiokrotny wzrost liczby wystawianych dokumentów, a także przysporzy dodatkowych kłopotów logistycznych z tytułu konieczności potwierdzania przez odbiorców faktur korygujących. W skali branży według naszych szacunków, liczba dokumentów w obrocie rocznym wzrośnie z około 6 mln do prawie 60 mln!

5) Konieczność utrzymania płynności finansowej, zbliżenia rozliczenia VAT i podatku dochodowego do rzeczywistych wielkości sprzedaży spowoduje, że wielu wydawców gazet przejdzie z fakturowania tygodniowego lub dekadowego na fakturowanie dostawy każdego wydania to jest z 52 tygodniówek na 305 dniówek. Oznacza to dodatkowe zwiększenie ilości wystawionych dokumentów samych gazet (specyfikacja, faktura, faktura korygująca) dla każdego kolportera z osobna z około 10 tys. dokumentów do prawie 60 tys. dokumentów rocznie. Konsekwencją jest gwałtowny wzrost pracochłonności i kosztów, nie mówiąc o wydajności komputerowych systemów rozliczeniowych.

6) Przy niskiej rentowności działalności wydawniczej w Polsce wystąpi dodatkowy wzrost kosztów, związany z nowym niepotrzebnymi obowiązkami ewidencyjno-dokumenta­cyjnymi. Dodatkowym czynnikiem obniżającym rentowność będzie zmniejszenie przychodu ze względu na ograniczenie sprzedaży prasy i książki z tytułu zmniejszonych zamówień sprzedawców lub rezygnacji z kolportażu niektórych tytułów słabiej się sprzedających. Kolejnym czynnikiem kosztowym będzie utrata płynności finansowej i konieczność kredytowania działalności, co jest również kosztochłonne. Dla małych wydawców, np. prasy lokalnej, naukowej, kulturalnej i książki, pracujących na niskim progu rentowności, zmiana systemu może oznaczać ograniczenie lub likwidację działalności ze szkodą dla kształtowania demokracji, pluralizmu mediów czy też kultury i nauki.

7) W przypadku kolporterów, przy piętrowym układzie przemieszczania nakładów aż do punktu sprzedaży, gwałtownie zwiększy się ilość wystawianych dokumentów przez obowiązek wystawiania specyfikacji i faktur korygujących. Konieczność fakturowania sprzedawcy wraz z dostawą nadziału (nakładu) spowoduje ograniczenie przez niego zamawianej ilości egzemplarzy prasy do faktycznej sprzedaży, a w wielu przypadkach, ze względu na dużą pracochłonność obsługi księgowej i koszty, likwidację sprzedaży prasy. Zmiana zasad wymusi również zmianę oprogramowania dla komputerowych systemów rozliczania sprzedaży nakładów i rozliczeń finansowych. Konsekwencją powyższego będzie podniesie kosztów dystrybucji, ograniczenie sprzedaży, zmniejszenie ilości punktów sprzedaży oraz pogorszenie płynności finansowej i spadek przychodów.

8) Likwidacja szczególnego momentu obowiązku podatkowego z tytułu sprzedaży prasy lub książek będzie świadomą rezygnacją - niewykorzystaniem - przez ustawodawcę możliwości, jakie daje Państwom Członkowskim prawo europejskie, w dziedzinie dostosowania ich przepisów podatkowych do potrzeb rynku i zwyczajów handlowych, o czym mówi art. 10 (2 akapit) VI Dyrektywy Rady UE z 17 maja 1977 w sprawie harmonizacji przepisów. Ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC) zezwala Państwom Członkowskim na ustalanie szczególnych momentów powstawania obowiązku podatkowego dla niektórych transakcji lub niektórych kategorii podatników. W krajach Unii Europejskiej szczególnie w takich krajach jak Hiszpania, Grecja, Włochy sposób rozliczania sprzedaży jest podobny do polskiego. W krajach tych sprzedaż egzemplarzowa stanowi ponad 80% obrotu w prasie, odmiennie niż w takich krajach jak Niemcy, Anglia, kraje skandynawskie gdzie większość obrotu, bo ponad 50% realizowane jest w prenumeracie a rozliczenie podatkowe następuje wraz z dostawą.

III. Postulat: zachować obecny stan prawny

Na podstawie przedstawionych wyżej uwag należy stwierdzić, że projektowana zmiana dotycząca likwidacji szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT z tytułu dostawy (sprzedaży) prasy oraz książek jest błędna, gdyż likwiduje dotychczas szanowaną i wspieraną przez Państwo Polskie zasadę uznania szczególnego wyjątku kulturowego przez gwarantowanie szerokiego dostępu czytelników do prasy i książki również na wsi i małych miastach. Jest szkodliwa w sensie ekonomicznym dla wszystkich zainteresowanych nią podmiotów - wydawców, kolporterów, hurtowników, sprzedawców prasy i książek oraz budżetu państwa. Spowoduje bowiem wzrost kosztów i spadek rentowności działalności wydawniczej i kolporterskiej, zmniejszy dostęp do rynku nowym tytułom, utrudni a w wielu przypadkach ograniczy możliwość działania prasie lokalnej, kulturalnej, naukowej, branżowej czy też wyznaniowej, jak również ambitnej książce. Służyć będzie koncentracji i komercjalizacji rynku prasy i książek ze szkodą dla pluralizmu mediów i wolności słowa.

Analiza przeprowadzona przez największego polskiego kolportera RUCH S.A. o prawie 44% udziału w rynku dystrybucji prasowy wskazuje, że przeprowadzenie zmiany przepisów spowoduje dla tej firmy:

-        konieczność zapotrzebowania na dodatkowe środki finansowe od 16 do 97,8 mln zł na zakup u wydawców prasy i książek,

-        spadek wpływów ze sprzedaży prasy i książek oraz makulatury o około 6 %,

-        wzrost kosztów i pracochłonności wraz ze wzrostem liczby wystawionych rocznie dokumentów wynikających z:

·        wzrostu liczby otrzymywanych do zaksięgowania faktur od wydawców z około 36 tys. do około 78 tys. egzemplarzy, która to liczba wymagałaby dodatkowego zatrudnienia około 19 osób,

·        wzrostu ilości faktur skierowanych do detalicznych sprzedawców prasy i książek z 2,6 mln. do 23,4-30,6 mln. egzemplarzy,

·        zwiększenia czasu wydruku dokumentów z 4,1 tys. godzin pracy do czasu pomiędzy 13,6 – 16,9 tys. godzin,

·        wzrostu kosztów papieru z 347,2 tys. zł. do około 1,8 – 2,3 mln. zł.,

·        zwiększenia czasu przygotowania dokumentów z pomiędzy 7,2 – 9,4 tys. godzin pracy do 86,7 – 113,4 tys. godzin, które przełoży się na konieczność dodatkowego uruchomienia ponad 35 etatów.

-        konieczność poniesienia kosztów zmiany oprogramowania systemów komputerowych dla rozliczeń finansowych.

Podobne, jak w przypadku RUCH S.A., zjawiska wystąpią u pozostałych kolporterów prasy i książki.

 

Likwidacja „szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego” w skali branży może spowodować:

-        ograniczenie zamówień na prasę i likwidację około 12 tys. punktów sprzedaży prasy,

-        spadek nakładów prasy w skali roku o około 290 mln egzemplarzy,

-        zmniejszenie sprzedaży brutto w obrocie prasy w granicach 913 mln zł.

-        odprowadzenie zmniejszonego o około 70 mln złotych podatku VAT dla Skarbu Państwa a także mniejszego podatku dochodowego,

-        likwidację około 5 tys. miejsc pracy dla sprzedawców.

Ponadto wprowadzenie zasad ogólnych dla sprzedaży prasy i książek poprzez likwidację „szczególnego momentu” spowoduje, według naszych szacunków, skredytowanie przez wydawców Skarbu Państwa podatkiem VAT na kwotę około 700 mln zł.

 

 

 

Warszawa, 14 marca 2007 r.
Izba Wydawców Prasy
Polska Izba Książki
Stowarzyszenie Gazet Lokalnych
Ruch S.A. (w imieniu kolporterów)

Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta danych zastrzeżone. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych możliwe wyłącznie na własny użytek. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów możliwe wyłącznie za zgodą redakcji, którą można uzyskać tutaj. Ogłoszenia i reklamy są materiałem zleconym, za ich treść odpowiedzialność ponosi ich nadawca, a nie redakcja lub wydawca gazety.
Copyright 2006-2018 Pałuki Tygodnik Lokalny - Wydawnictwo Dominika Księskiego WULKAN, tel. 52 302-09-28
do góry